چرم

چرم

چرم

چرم چیست ؟

چرم ماده ای با دوام و انعطاف پذیر است، که از دباغی پوست احشام به  دست می آید. چرم به دلیل داشتن ویژگی تنفس پذیری جایگاه مهمی را در بخش پوشاک به خود اختصاص داده است.  پوست خام احشام (حیوانات) در حالت طبیعی خود، قابل استفاده نیستند، چون به مرور زمان پوسیده شده و با تغییرات دمایی دچار تغییرخواص می شوند. در سرما سخت و صلب و در گرما شل و نرم میشوند..
فرایند دباغی پوست فسادپذیر را به یک مادهٔ طبیعی پایدار، دایمی و انعطاف پذیر برای کاربردهای گوناگون تبدیل می‌کند. چرم در تلفیق با چوب، پایهٔ فناوری  باستانیان را شکل داده است..
 صنعت چرم ،و صنعت خز، با هم متفاوت‌اند. این تفاوت از اهمیت مواد خام مورده استفاده در هر کدام پیدا است.. مواد خام مورد استفاده در صنعت چرم، محصولات فرعی صنعت گوشت هستند؛  در حالی‌که گوشت ارزش بیش‌تری نسبت به  پوست دارد..
 مواد خامی که در صنعت خز به‌کار گرفته می‌شوند، ارزش بیش‌تری نسبت به  گوشت دارند،  و به همین خاطر گوشت به عنوان یک  محصول جانبی تلقی می‌شود..   تاکسیدرمی  اجازهٔ استفاده از پوست حیوانات را به انسان می‌دهد، البته مهم‌تر از پوست‌شان، سر و بخشی از پشت آن‌ها است.  پوست‌ها و پوست‌های خام در ساخته  چسب و ژلافین  هم کاربرد دارند.. چند راه وجود دارد، که در نتیجهٔ آن‌ها، پوست جانور به یک مادهٔ انعطاف‌ پذیر و محکم به نام چرم تبدیل می‌شود..

انواع چرم :

چرم فول گرین: چرمی که لایه لایه نشده  است و یا رویه ( منظور از رویه یا رخ  قسمتی است که محل رویش پشم یا موی حیوان می باشد) آن ساییده نشده باشد،  که عموما از انواع پوستهای گاوی، گوسفندی، بره ای و بزی تولید می شود..
جیر :  نوعی چرم با سطح صاف و مخمل مانند است،  که در تهیه چکمه، دستکش، کیف جیبی و دیگر محصولات می تواند مورد استفاده قرار بگیرد. عموما از پوستهای بزی و گوسفندی ایجاد می شود ..     برای ساخت جیر، سطح گوشتی پوست را پرداخت می‌کنند تا به صورت مخملی دربیاید..
اشبالت (لایه لایه کردن) :  لایه زیرین پوست گاو است ، که به عنوان جیر گاوی عرضه می شود.  برای به دست آوردن این چرم شبیه جیر، چرم‌های ضخیم گاوی را ورقه ‌ورقه می‌کنند، و به مرحله  جیرسازی  میرسد..
نبوک :  در صورتیکه در تهیه چرم از  فول گرین استفاده گردد،  اما رخ چرم ساییده شود نبوک بدست می آید، که نسبت به جیر و اشبالت دارای تراکم الیاف بیشتری بوده و ظاهر یکنواخت تر و زیردست نرم تری خواهد بود..

ویژگیهای انواع چرم : 

۱-  گاوی و گوساله ای :  دارای الیاف متراکم است ، به همین دلیل مقاومت بالایی دارد،  سطح آن صاف و در اصطلاح بدون گرین می باشد،  بر اساس مورد مصرف به صورت نرم و خشک در ضخامت های متفاوت ارائه می شود،  کاربرد عمومی  در تهیه کفش و انواع کیف معمولا در تهیه لباس و دستکش هم  استفاده می گردد..
۲-گوسفندی بره ای :  تراکم الیاف به نسبت سایر  کم است، سطح آن مانند:  چرم گاوی صاف است، لطافت و سبکی آن باعث گردیده که بصورت عمده در لباس و دستکش مورد استفاده قرار بگیرد.  انواع کیف  نیز جهت تهیه کیف های زنانه تولید می شود..
۳-  چرم بزی :  تراکم الیاف آن نسبت به گاوی کمتر است،  ولی از چرم گوسفندی بیشتر است،  و مقاومت بالایی دارد.  محل خروج مو به وضوح بر روی چرم مشاهده می شود،  و به راحتی از سایر چرم ها قابل تشخیص است.  با توجه به کاربرد چرم  به دو صورت نرم و خشک ارائه می شود .  موارد مصرف پوست  در انواع کیف و کفش زنانه می باشد..
دلایل برتری چرم طبیعی نسبت به مصنوعی(فوم):
۱-     خاصیت قابلیت عبور بخار آب (یا همان خصلت تنفسی) چرم طبیعی
۲-     استحکام بالای طبیعی
چگونگی تشخیصه پوست طبیعی از مصنوعی :
۱-     پوست مصنوعی در تمام سطح دارای یک طرح یکسان یا یک طرح تکراری است ،   در حالی که سطح طبیعی دارای طرح ها و رخ های مختلف می باشد..
۲-     در یک سطح بزرگ ضخامت پوست مصنوعی در تمام نقاط یکسان است،  در حالی که پوست طبیعی در نقاط مختلف سطح دارای ضخامت های متفاوت می باشد..
۳-     چرم مصنوعی خیلی سریع در مقابل حرارت جمع می شود ، و در حال سوختن بوی خاصی استشعام میشود  و دود سیاه رنگی ایجاد می کند ،  و خاکستر باقی مانده از آن سفت و خشک است ، در حالی که چرم طبیعی در مقابل حرارت دیرتر جمع می شود و دیرتر آتش می گیرد و در حال سوختن بویی مشابه سوختن پشم استشممام و دود سفید رنگی ایجاد می کند و خاکستر باقی مانده نرم و پودری است..
۴-     در مقطع برش خورده چرم مصنوعی الیافی مشاهده نمی شود در صورتیکه در مقطع چرم طبیعی الیاف رشته ای قابل مشاهده است…
۵-     چرم مصنوعی از مواد پلاستیکی ساخته میشود.  که بر روی سطح یک تور تزریق میشود، بنابراین دولایه است در صورتیکه پوست طبیعی اینگونه نمی باشد..
۶-     زیردست چرم مصنوعی حالت لاستیکی دارد..

– دباغی چیست ؟ 

چرم

هنگامی که پوست مرطوب است، نرم و انعطاف پذیر بوده و  به سرعت فاسد می گردد، و هنگامی که خشک می شود به یک جسم سفت و شکننده تبدیل می شود، که پس از مرطوب شدن مجدد حالت فساد، گندیدگی و تعفن در آن مشاهده می گردد. در حالی که پوست دباغی شده با از دست دادن رطوبت خود به یک جسم نرم و انعطاف پذیر تبدیل می شود،  که پس از جذب مجدد رطوبت به هیچ وجه فاسد و متعفن نمی گردد..
بنابراین هدف از دباغی جلوگیری از خشکی و شکنندگی پوست و حفظ نرمی و قابلیت انعطاف چرم پس از خارج شدن آب آن می باشد..
به عبارت دیگر دباغی عبارت است:  از عمل آوردن پوست های خام فاسد شدنی به وسیله یک سری روش ها و مواد شیمیایی جهت تبدیل به یک محصول فساد ناپذیر و قابل مصرف در تولید کالاهای چرم و گوناگون است..
  • گیاهی با استفاده از تانن  (از ریشهٔ tanning به معنای دباغی) و سایر عناصری که در پوست تنه و میوه برخی درختان ( مانند مازو ) یافت می‌شوند، تهیه می‌شود. این نوع چرم، انعطاف‌پذیر بوده و رنگ آن قهوه‌ای است، که میزان رنگش به ترکیب شیمیایی و رنگ پوست بازمی‌گردد. چرم گیاهی در آب پایدار نیست؛  بی‌رنگ می‌شود ، و اگر پس از خیس شدن، خشکش کنید، چروک میشود،  و از انعطاف‌پذیری و نرمی‌اش کم خواهد شد.. در آب گرم، شدت چروک شدنش بیش‌تر است، و تقریباً شبیه ژلاتین می‌شود.. علاوه بر این که سفت شده و احتمالاً شکننده هم می‌شود.  چرم جوشانده نمونه‌ای است از چرمی که با قرار گرفتن در آب داغ،  شناور شده و سفت می‌شود. این اتفاق در  موم جوشانده و مواد شبیه هم رخ می‌دهد.  در تاریخ گهگاه پس از عمل سفت کردنش، از آن در زره ها و همچنین در اتصال کتاب‌ها هم استفاده شده است..  این نوع چرم،  تنها نوع چرم است که در حکاکی و قالب‌گیری چرم می‌تواند مناسب باشد..
  • کرومی،  که در  ۱۸۵۸ اختراع شد، با کرومیوم سولفات و دیگر نمک‌های کرومیوم دباغی می‌شود.
  • آلدهیدی،  با استفاده از ترکیبات گلوتارآلدهید که با اکسازولیدین دباغی می‌شود..
  • ترکیبی به کمک بسپارهای آروماتیک مثل گونه‌هایی از نوولاک  و نرادول  ساخته و دباغی می‌شود..
  • آلومی که با نمک آلومینیوم  در ترکیب با چسبنده‌های گوناگون و منابع پروتئینی مانند فلوئور ،زردهٔ تخم مرغ، و غیره دباغی می‌شود..
  • پوسته خام چرم با ایجاد تراش‌های نازک روی پوست، شناور ساختنش در لیمو، و کشیدنش در موقعی که خشک شده است درست می‌شود..
پس از دباغی اولیه ،با توجه به این که برای تولید کالاهای چرمی گوناگون به خواص متفاوتی از قبیل میزان نرمی،  میزان کشسانی یا سفتی و غیره نیاز است.. لذا جهت ایجاد این خصوصیات دباغی مجدد با مواد شیمیایی خامی که این خصوصیات را به چرم می دهد صورت می گیرد..
مراحل اصلی ساختن چرم : 
۱-     کندن پوست و جداکردن پوست از لاشه حیوانات..
۲-     ضدعفونی کردن: جلوگیری از فساد شدن  پوست هنگام حمل و نقل و انبارکردن..
۳-     شستشو و خیساندن : بازگرداندن پوستهای خشک به حالت عادی ومتعادل..
۴-     موزدائی: جدا کردن مو از سطح چرم (پوست)..
۵-     آهک دادن : نرم کردن ریشه مو، چربی و گوشت های زائد جهت منبسط کردن بافتهای پوست برای مراحل بعدی..
۶-     لش زدائی : جدا کردن چربی و گوشت های زائد از پوست..
۷-     آهک زدائی : خنثا کردن مواد قلیایی که در مرحله ۵ بوجود آمده است..
۸-     افزایش مواد آنزیمی : جهت نرم کردن پوست..
۹-     سالامبور کردن یا اسیدی کردن : رسانیدن درجه اسیدی پوست بحد لازم ( پوست سالامبور شده را می توان نگهداری کرد)..
۱۰-دباغی : در این مرحله پوست را می توان با روش مناسبی با استفاده از مواده گیاهی،  کروم و … دباغی کرد..
۱۱-تراشیدن یا ورقه کردن : بمنظور یکنواخت کردن یا کاهش ضخامت(پوست)..
۱۲-شستشو : بمنظور از بین بردن نمکهای اضافی..
۱۳-خنثی کردن : تنظیم درجه اسیدی..
۱۴-دباغی مجدد : ایجاد خصوصیاتی مثل نرمی،  سفتی،  کشسانی و … در پوست نهایی..
۱۵-رنگرزی : بدست آوردن رنگ پایه مورد نظر..
۱۶-روغن دادن : روشی برای خوراک دادن مواد چربی بمنظور نرم کردن و حالت دادن به پوست..
۱۷-خشک کردن..
۱۸-نرم کردن : انعطاف پذیر کردن پوست بوسیله اعمال مکانیکی..
۱۹-گیره کردن : افزایش بازده سطح..
۲۰-پرداخت و آراستن : رنگ کردن رویه پوست و بهتر کردن ظاهر آن..
۲۱-اتوکردن یا پرس کردن : برای براق کردن،  مسطح کردن و نرم کردن یا چاپ زدن و ایجاد نقش های تزیینی روی رخ چرم..
مدت زمان لازم جهت پروسه کامل چرم ساز حدود ۱۵ روز می باشد..
پرداخت چرم (فینیشینگ) :
پرداخت، فقط یک رنگرزی ساده سطح پوست به منظور پوشاندن اشکالات یا ترمیم خراشهای موجود در رخ پوست نیست. بلکه این عمل کمک زیادی به دوام و مقاومت و زیبایی چرم، مقاومت چرم در مقابل رطوبت، حلال ها، حرارت و سایش می کند.. علاوه بر این ظاهر چرم طبیعی برخلاف چرم های سنتزی و پلاستیکی کاملا یکنواخت نیست و این امر سبب می شود که مصرف پوست در تهیه یک کالای چرمی افزایش یابد.. اماپرداخت پوست ترکیباتی که در مرحله پرداخت پوست بکار می روند بسیار متنوع بوده و شامل رنگدانه های آلی و معدنی، رنگینه های عالی قابل حل در حلال، رزین ها، واکس ها، نفوذ دهنده ها و … می باشد..
ترکیبات و موارد استفاده از آن ها نسبت به نوع چرم متغیر است ، و بستگی به نوع پوست و مصرف نهایی دارد..
لایه های تشکیل دهنده پرداخت چرم :
سه لایه اصلی عملیات رنگ آمیزی سطح پوست به شرح ذیل می باشد :
۱-     باتوم یا لایه زیرین : اولین لایه پرداخت می باشد ، که رزینهای مصرفی در این قسمت عموما چسبناک بوده و باعث چسبیدن سطح پوست به لایه بیس یا پایه می گردند..
۲-     بیس یا پایه : این لایه عموما ۵ تا ۸ بار بر سطح دایکراست اعمال می گردد، اصلی ترین لایه پرداخت می باشد و در واقع ایجاد رنگ دلخواه، زیردست مناسب و پوشش عیوب سطح چرم بوسیله این مرحله حاصل می شود..
۳-     تاپ یا لایه فوقانی : بعنوان لایه لاک شناخته می شود. وظیفه این لایه محافظت از لایه بیس در مقابل سایش، جلوگیری از رنگ دهی چرم و ایجاد براقیت دلخواه می باشد..

انواع پرداخت چرم :

۱-     پرداخت آنیلینی : در بسیاری از موارد برای یکنواخت کردن، مراقبت، حالت و مقاومت روی آن با فیلمی شفاف پوشانده می شود، و در نتیجه زیبایی طبیعی رخ چرم کاملا مشاهده می گردد..
۲-     پرداخت مات یا پیگمنتی: در این نوع پرداخت جهت رنگ کردن سطح پوست از رنگدانه استفاده می شود در نتیجه سطح رخ پوست کاملا قابل مشاهده نمی باشد.
۳-     پرداخت نیمه آنیلین : حد واسط دو نوع پرداخت آنیلین و پیگمنتی می باشد..
۴-     پرداخت ورنی : در این نوع پرداخت از لایه پلی اورتان ضخیم تر استفاده می شود ، که تقریبا چرم را ضد آب می سازد ،و معمولا بصورت براق و شفاف است..
۵-     پرداخت پولاپ : در این پرداخت از روغن هایی استفاده می شود که در صورتی که چرم تحت فشار قرار گیرد ، سایه تیره و روشن روی چرم  ایجاد می گردد، این پرداخت ظاهری بسیار طبیعی و زیبا به چرم می دهد ولی در نگهداری چرم  بایستی دقت کافی بعمل آید، و از ایجاد هر گونه خراش روی سطح چرم بایستی جلوگیری شود..
لایه پرداخت چرم باید دارای خواص زیر باشد.:
۱-     چسبندگی مطلوب..
۲-     ثبات نوری قابل توجه..
۳-     خاصیت نرمی و کشسانی مطلوب..
۴-     مقاوم در مقابل سایش..
۵-     مقاوم در مقابل عرق کردن..
۶-     قابلیت انعطاف پذیری..
۷-     مقاوم در مقابل تغییرات دما..
نحوه نگهداری از البسه و کالاهای چرمی..
  • چرم و جیر محصولی از پوست طبیعی است، که سایه روشنی رنگ و چروک های طبیعی وجه تمایز آن از محصولات مصنوعی می باشد..
  • گردو غبار و کثیفی سطح را با یک اسفنج نرم پاک کنید..
  • سعی نکنید لکه های  خیلی عمیق یا لکه هایی که به سختی پاک می شوند را کاملا برطرف نمایید..
  • با دور نگهداشتن کالای چرمی از رطوبت زیاد آنرا از خطر متورم شدن و یا کپک زدگی مصون دارید..
  • جهت محافظت از کالای چرمی از روکش پلاستیکی هرگز استفاده نکنید..
  • از زدن عطر و اسپری بصورت مستقیم بر روی کالای چرمی جدا خودداری فرماید..
  • از تابش مستقیم آفتاب بمدت طولانی بر روی سطح چرم بپرهیزید..
  • از ایجاد لکه چربی و خودکار جدا جلوگیری کنید..
  • محصولات چرمی ممکن است پس از مدتی بعلت خشکی هوا یا پس از خشکشویی کمی خشک شود، برای جلوگیری از خشک شدن و حفظ نرمی و لطافت از واکس های روغنی مخصوص و طبیعی استفاده کنید..
  • رفع چروک از جیر یا چرم کار ساده ای نیست، لذا لازم است این البسه با چوب لباسی مخصوص در جای خشک و خنک نگهداری شود..
  • کاور لباس را از جنس پارچه ای انتخاب کنید، و از استفاده از کاور پلاستیکی خودداری نمایید..
  • حتی الامکان از استفاده البسه چرمی در زیر باران خودداری نمایید،  درغیر این صورت استفاده بهتر است قبلا چرم را با اسپری ضد آب کننده کلونیل (Nano Poro) اسپری کنید..
  • البسه چرمی را می توانید با قرار دادن پارچه پنبه ای خشک بر روی چرم  و دمای کمتر از ۷۰ درجه و بدون بخار اتو کنید. از اتو نمودن البسه جیر و شرلینگ خودداری نمایید..
  • کیف چرمی خود را با کاغذ باطله پر کنید تا شکل خود را از دست ندهد..
  • محصولات چرمی در مقابل نفوذ آب تاحدودی مقاومت هستند، (مانند البسه پارچه ای به سرعت خیس نمی شوند) ولی ضد آب نیستند، لذا از خیس شدن چرم جلوگیری کنید. در صورت خیس شدن ممکن است تغییر رنگ دهد، در این صورت پیش از هر گونه اقدامی برای تغییرات ایجاد شده، ابتدا آب اضافه را با استفاده از پارچه نرم نخی بگیرید ، و سپس اجازه دهید در هوای آزاد دور از نور مستقیم خورشید یا حرارت خشک شود، تا به حالت اولیه برگردد، پس از آن اندکی نرم کننده سطحی استفاده کنید تا انعطاف پذیری آن مجددا ایجاد شود ، در مورد دستکش قبل از خشک شدن کامل، آنرا بدست کنید تا فرم دست پیدا کند..
نحوه اعمال واکس مناسب البسه وکالاهای چرمی :
تمامی کالاهای چرمی ما جهت نگهداری نیازمند اعمال واکس مناسب هستند، دقت کنید که واکس مصرفی حتما باید مناسب و مخصوص چرم طبیعی باشد، به این منظور می توانید از واکس کلونیل  استفاده نمایید. در هنگام اعمال واکس به نکات زیر توجه نمایید.:
  • مقدار کمی واکس اعمال شود، به گونه ای که واکس اضافی روی سطح  بیش از حد لازم نماند، دقت نمایید از مصرف واکس بیش از حد معمول جدا خودداری شود، استفاده بیش از حد واکس منجر به مسدود شدن منافذ سطحی چرم و جلوگیری از بهینه عمل کردن خصلت تنفسی  (ورود هوا و خروج بخار آب) و همچنین شوره زدن می شود..

برای خرید واکس طبیعی که ( از محصول شما مراقبت کند) کلیک کنید

 

 

  • در مورد البسه دقت نمایید :
  1. قبل از اعمال واکس مناسب، لباس مورد نظر باید به مدت چند دقیقه گرم شود، برای این منظور می توان لباس را در برابر جریان هوای نیمه گرم مثلا فن کوئل یا سشوار قرار داد..
  2. پس از اعمال واکس لباس مجددا در برابر هوای نیمه گرم قرار بدهید..
  3. در نهایت کل سطح البسه به وسیله برس یا پارچه نخی تمیز و  نرم پولیش شود..
  4. در صورت سفیدک زدن سطح البسه پس از واکس ابتدا پارچه نخی تمیزی روی لباس چرمی پهن نموده و سپس در کمترین درجه حرارت ممکن لباس مورد نظر را اتو کنید،  از ثابت نگهداشتن اتو روی سطح جدا خودداری نمایید..
نحوه تمیز کردن سطح البسه وکالاهای چرمی :
البسه چرمی را می توان در خانه با یک پارچه نمناک تمیز کرد، چنانچه آلودگی سطح چرم زیاد باشد می توانید با استفاده از تمیزکننده  کلونیل به شرح زیر نسبت به تمیز کردن چرم  اقدام فرمایید..
تمیز کننده Clean & Care :
  1. کف تمیزکننده را بر روی پارچه نخی سفید قرار دهید..
  2. پارچه را به صورت یکنواخت بر روی سطح  بکشید..
  3. کف و آلودگی خارج شده را با پارچه نخی نمناک تمیز کنید. (دقت نمایید آب اضافی پارچه را ابتدا به طور کامل خارج کنید.)
  4. اجازه دهید تا سطح به طور طبیعی خشک شود..